تیمی از پژوهشگران در یک مطالعه علمی، تأثیر آموزه‌های قرآن کریم را بر شاخص‌های سلامت روان پرستارانِ درگیر با بیماران کرونایی مورد بررسی قرار دادند. این پژوهش که در بیمارستان‌های «امام رضا» (ع) لارستان و «امیرالمؤمنین» (ع) گراش انجام شده است، نشان می‌دهد که به‌کارگیری مفاهیم دینی و قرآنی با رویکردی ساختارمند، نقش بسزایی در کاهش اضطراب، استرس و افسردگی پرستاران و افزایش تاب‌آوری آنان در برابر فشارهای شغلی دوران پاندمی داشته است.

پرستاران در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ با چالش‌های بی‌سابقه‌ای از جمله حجم بالای کاری، شیفت‌های طولانی، ناامنی شغلی و مواجهه مداوم با بیماری مواجه بودند. این فشارها علاوه بر فرسودگی شغلی، آسیب‌های جدی روان‌شناختی برای این قشر به همراه داشت. با توجه به خلأ برنامه‌های حمایتی معنوی در آموزش‌های رسمی پرستاری، این پژوهش با هدف بررسی راهکارهای نوین مبتنی بر نظام‌های اعتقادی برای تقویت مهارت‌های روان‌شناختی کادر درمان طراحی و اجرا شد.

در این مطالعه نیمه‌تجربی، ۷۰ پرستار به دو گروه آزمون و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمون طی ۱۰ هفته، در جلسات آموزشی آنلاین و آفلاین مبتنی بر مفاهیم قرآنی (مانند صبر، توکل، دعا و آرامش قلبی) شرکت کردند. این جلسات با همکاری متخصصان علوم قرآنی و اساتید پرستاری طراحی شده بود. نتایج حاصل از سنجش‌های استاندارد پیش و پس از مداخله، حاکی از تفاوت معنادار آماری بین دو گروه است؛ به‌طوری که سطح استرس، اضطراب و افسردگی در گروه آزمون به‌طور قابل‌توجهی کاهش و سطح تاب‌آوری آن‌ها به‌شکل چشمگیری افزایش یافت.

خانم دکتر مرضیه کارگر جهرمی، از محققین این طرح، در خصوص اهمیت این مداخله اظهار داشت: «آموزه‌های قرآنی با نگاهی جامع به ابعاد وجودی انسان، راهکارهایی بنیادین برای مواجهه با بحران‌ها ارائه می‌دهند. یافته‌های ما تأکید می‌کند که تقویت پیوند با مفاهیم معنوی، نه‌تنها یک مسأله فردی، بلکه ابزاری قدرتمند برای توانمندسازی کادر درمان در شرایط پرفشار شغلی است تا بتوانند با استقامت و امید بیشتری به ایفای نقش حیاتی خود ادامه دهند.»

نکات کلیدی این پژوهش:

• کاهش معنادار فشار روانی: اجرای برنامه‌های آموزشی قرآنی منجر به کاهش چشمگیر نمرات استرس، اضطراب و افسردگی در پرستاران شد.
• افزایش دوبرابری تاب‌آوری: میزان تاب‌آوری پرستاران در گروه آموزش‌دیده پس از مداخله، تقریباً دو برابر گروه کنترل گزارش شده است.
• رویکرد نوین آموزشی: تلفیق آموزه‌های سنتی قرآنی با روش‌های نوین آموزشی (بهره‌گیری از فضای مجازی) الگویی قابل تکرار و کم‌هزینه برای مراکز درمانی است.
• نقش حمایتی معنویت: مفاهیمی همچون توکل، صبر و دعا به‌عنوان عوامل تسهیل‌گر در سازگاری با شرایط سخت و بازسازی روانی تأیید شدند.

این نتایج راه را برای گنجاندن برنامه‌های حمایتی معنوی در کنار پروتکل‌های پزشکی جهت ارتقای کیفیت زندگی و سلامت روان کادر درمان هموار می‌سازد. گام بعدی این پژوهش می‌تواند توسعه این برنامه‌ها برای سایر گروه‌های کادر درمان و در شرایط بحرانی دیگر باشد. با این حال، پژوهشگران تأکید دارند که این مطالعه نیمه‌تجربی بوده و تعمیم نتایج باید با احتیاط صورت گیرد.

منابع و اطلاعات تکمیلی

منبع

درباره مجری/سازمان

این پژوهش با همکاری تیم‌های تخصصی دانشگاه علوم پزشکی گراش انجام شده است. این مرکز تحقیقاتی با تمرکز بر ارتقای سلامت جامعه و بهبود استانداردهای مراقبتی، همواره در پی بهره‌گیری از رویکردهای بین‌رشته‌ای برای حل چالش‌های حوزه سلامت بوده است. این دانشگاه با بهره‌گیری از دانش متخصصان و پژوهشگران برجسته، به دنبال ارائه راهکارهای علمی و کاربردی برای ارتقای سلامت روان کادر درمان و بیماران در شرایط مختلف است