در نشست خبری که امروز با حضور دکتر مرضیه کارگر جهرمی، از محققین اصلی این طرح پژوهشی برگزار شد، یافته‌های مطالعه‌ای ارائه گردید که نشان می‌دهد تلفیق آموزش‌های قرآنی با برنامه‌های درسی پرستاری، می‌تواند تاب‌آوری روان‌شناختی و رفتارهای مراقبتی دانشجویان پرستاری را در محیط‌های بالینی، به‌ویژه در شرایط بحرانی نظیر همه‌گیری کووید-۱۹، به‌طور معناداری ارتقا دهد. این پژوهش بر روی ۸۷ دانشجوی پرستاری انجام شده است.

در سال‌های اخیر، فشارهای شدید روانی و حرفه‌ای بر پرستاران، ضرورت توجه به «تاب‌آوری» و «رفتار مراقبتی» را دوچندان کرده است. تاب‌آوری به توانایی فرد برای سازگاری با شرایط دشوار گفته می‌شود و رفتار مراقبتی به کیفیت ارتباط انسانی، همدلی و مهارت‌های حرفه‌ای پرستار در بالین بیمار اشاره دارد. اگرچه آموزه‌های دینی در فرهنگ اسلامی منبع مهمی برای مدیریت استرس شناخته می‌شوند، شواهد علمی کمی درباره تأثیر مستقیم این آموزه‌ها بر بهبود عملکرد دانشجویان پرستاری وجود داشت که این مطالعه خلأ مذکور را پوشش می‌دهد.

در این پژوهش، دانشجویان در دو گروه مداخله و کنترل بررسی شدند. در حالی که گروه کنترل آموزش‌های بالینی معمول را دریافت می‌کردند، گروه مداخله در یک دوره ۱۰ جلسه‌ای آنلاین شرکت کردند که در آن آیات و مفاهیم قرآنی مرتبط با صبر، توکل و مهربانی در مراقبت از بیماران، توسط گروهی از متخصصان و زیر نظر تیم پژوهشی ارائه شد. این جلسات ترکیبی از تلاوت آیات، تحلیل مفاهیم، گفت‌وگوی گروهی و تمرین‌های عملی برای استفاده در بخش‌های بالینی بود.

دکتر کارگر جهرمی در این نشست خبری تصریح کرد: «آموزش‌های قرآنی که در این مطالعه به کار رفت، صرفاً آموزش نظری نبود، بلکه تلاشی بود برای پیوند دادن آیات قرآن با موقعیت‌های واقعی بالینی که دانشجویان هر روز با آن روبه‌رو هستند. یافته‌های ما نشان می‌دهد وقتی دانشجوی پرستاری معنای صبر و ارزش حفظ جان انسان را در متن کار روزمره خود تجربه می‌کند، نه‌تنها بهتر از پس استرس‌های محیط بیمارستان برمی‌آید، بلکه مراقبتی مهربانانه‌تر، مسئولانه‌تر و باکیفیت‌تر به بیماران ارائه می‌دهد.»

نتایج آماری مطالعه نشان داد که نمره تاب‌آوری و رفتار مراقبتی در گروه مداخله، پس از پایان دوره آموزشی، افزایش چشمگیری نسبت به گروه کنترل داشته است.

نکات کلیدی این پژوهش

• مطالعه نیمه‌تجربی بر روی ۸۷ دانشجوی پرستاری با هدف ارزیابی تأثیر آموزش‌های قرآنی بر تاب‌آوری و رفتارهای مراقبتی.
• بهبود معنادار نمره کل تاب‌آوری و تمامی ابعاد آن در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل.
• افزایش قابل توجه در شاخص‌های رفتار مراقبتی، شامل احترام، حضور اطمینان‌بخش در کنار بیمار و مهارت‌های ارتباطی.
• ضرورت ادغام آموزش‌های مبتنی بر معنویت و قرآن در برنامه آموزشی پرستاری برای ارتقای کیفیت مراقبت در بحران‌ها.
• قابلیت تعمیم این الگو به سایر گروه‌های حرفه‌ای حوزه سلامت.

به‌نظر می‌رسد بهره‌گیری از این رویکرد، راهکاری کم‌هزینه و متناسب با بافت فرهنگی – دینی برای ارتقای سلامت روان دانشجویان پرستاری و کیفیت خدمات درمانی است. تیم پژوهشی پیشنهاد می‌کند که مدیران و سیاست‌گذاران حوزه سلامت، استفاده از چنین برنامه‌های آموزشی را در بیمارستان‌ها و دانشکده‌های پرستاری در دستور کار قرار دهند. در عین حال، پژوهشگران تأکید دارند که این مطالعه محدودیت‌هایی داشته (مانند محدود بودن به یک دانشگاه) و برای تعمیم گسترده‌تر، به مطالعات تکمیلی با حجم نمونه بالاتر نیاز است.

منابع و اطلاعات تکمیلی

لینک مقاله